Krakowski Szlak Solidarności

Opracował:
Adam Gliksman
Fotografie:
Jacek Boroń, Joanna Furtak, Piotr Gałkowski, Adam Gliksman, Stanisław Markowski, Andrzej Stawiarski, Jacek Swałtek
Bochnia

1. Siedziba Małopolskiej „S”, ul. Karmelicka 16

Pierwsze spotkania poświęcone tworzeniu niezależnych samorządnych związków zawodowych odbywały się w prywatnych mieszkaniach - Anny Szwed (w lokalu wynajmowanym od Pelagii Potockiej) na rogu Rynku i ul. Brackiej oraz Józefa Okarmusa przy ul. Strzeleckiej 7. Podczas spotkania u J. Okarmusa zadecydowano o powołaniu Tymczasowego Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego i w jego mieszkaniu przez kolejne dni swoją siedzibę miał zaczątek Małopolskiej „Solidarności”.
Konieczne było jednak znalezienie stałej siedziby MKZ. Ostatecznie związkowi przydzielono mieszkanie przy ul. Karmelickiej 16, gdzie niemal do końca 1980 r. mieściła się siedziba MKZ. Przez biuro dziennie przewijały się setki osób, rejestrując nowe komisje zakładowe, poszukując informacji, zgłaszając problemy, itd. W 2010 r. z inicjatywy Bogusława Sonika i Stowarzyszenia Maj ’77 na budynku odsłonięto tablicę przypominającą, że to właśnie tam rodziła się Małopolska „Solidarność”.

Kraków Kraków


2. Siedziba Małopolskiej „S”, Al. Krasińskiego 11b

Dynamiczny rozwój „Solidarności” w Małopolsce, która w połowie 1981 r. zrzeszała już ponad 640 tys. pracowników, w ponad 350 tys. z samego Krakowa i bardzo szeroki wachlarz zadań spowodował, że zatrudniający wówczas ponad 100 pracowników MKZ musiał znaleźć nową, większą siedzibę. Pod koniec 1980 r. związek otrzymał pomieszczenia przy alei Krasińskiego 11b (w budynku obecnie zajmowanym przez Izbę Celną). MKZ, a potem Zarząd Regionu miał tam swoją siedzibę do 13 grudnia 1981 r., gdy pomieszczenia zostały zajęte przez SB.

Kraków


3. Siedziba Małopolskiej „S”, ul. Szewska 14 i Pl. Szczepański 5

W 1989 r. odradzająca się „Solidarność” ponownie skorzystała z lokali KIK przy ul. Siennej, gdzie mieściła się siedziba Małopolskiego Komitetu Obywatelskiego „S” oraz sztab wyborczy przed wyborami czerwcowymi 1989 r. Zarząd Regionu NSZZ „Solidarność” początkowo korzystał z lokalu przy ul. Szewskiej 14, ale już w 1989 r. przeniosła się do budynku byłej Komunalnej Kasy Oszczędnościowej w Krakowie przy Pl. Szczepańskim 5, gdzie do dziś swoją siedzibę ma Małopolska „Solidarność”.

Kraków


4. Rynek Główny

Rynek Główny przez stulecia stanowił miejsce najważniejszych wydarzeń w dziejach Krakowa i Polski. Stał się także sceną wielu zdarzeń związanych z historią „Solidarności”. Wśród tych radosnych wymienić należy spontaniczne spotkanie Lecha Wałęsy i delegacji „S” z Wybrzeża z mieszkańcami Krakowa w październiku 1980 r. i ponowne w 1990 r., gdy przyjechał on do Krakowa jako kandydat na Prezydenta RP. Szczególnie wzruszający był „Biały Marsz” w dn. 17 maja 1981 r. – cztery dni po zamachu na Ojca Świętego Jana Pawła II. W mszy św. na Rynku wzięło wówczas udział ok. 300 tys. wiernych. Po 13 grudnia 1981 r. i wprowadzeniu stanu wojennego Rynek był świadkiem dławienia przez siły milicyjne wszelkich przejawów oporu Polaków. Już 17 grudnia 1981 r. wierni wychodzący z Bazyliki Mariackiej po mszy św. za zabitych górników w kopalni „Wujek” zostali zaatakowani i brutalnie rozpędzeni przez ZOMO. Mimo tych zagrożeń w Bazylice starano się gromadzić 13 i 16 dnia każdego kolejnego miesiąca. Kolejna, jeszcze brutalniejsza interwencja ZOMO miała miejsce 13 maja 1982 r. po mszy św. w intencji Ojca Św. Jana Pawła II, odprawioną w pierwszą rocznicę zamachu na jego życie, w której wzięło udział ok. 12 tys. osób. Po wyjściu z kościoła tłum został zaatakowany przez oddziały milicji z użyciem armatek wodnych, transporterów, oraz samochodów z wyrzutniami pocisków gazowych. Zablokowane przez ZOMO ulice wokół Rynku udaremniały szansę na ucieczkę. W ciągu kilku godzin rynek zamienił się w ociekające wodą, przesycone gazem pobojowisko. Po tym wydarzeniu zdecydowano się przenieść msze św. do Nowej Huty, której zabudowa uniemożliwiała powtórzenie podobnej akcji ze strony sił milicyjnych.

Kraków Kraków Kraków


5. Bazylika Mariacka

Bazylika Mariacka w l. 80 była miejscem, w którym odprawiano nabożeństwa w rocznice wprowadzenia stanu wojennego oraz pacyfikacji strajku w kopalni „Wujek” w Katowicach. W l. 80. XX w. przy bazylice ułożono m.in. krzyż kwietny. W Bazylice Mariackiej co roku w dn. 31 sierpnia oraz 13 grudnia odbywają się centralne uroczystości Małopolskie w Dzień Solidarności i Wolności oraz Dzień Pamięci Ofiar stanu wojennego, po których ruszają przemarsze „drogą królewską” pod Krzyż Katyński.

Kraków


6. Studzienka Badylaka

Studzienka imienia Walentego Badylaka na Rynku Głównym w Krakowie upamiętnia Walentego Badylaka, który w proteście przeciwko przemilczaniu przez władzę zbrodni katyńskiej, przywiązał się łańcuchami do hydrantu i dokonał 21 marca 1980 roku aktu samospalenia. Jego czyn został upamiętniony w 1990 r. tablicą pamiątkową, którą odsłonił wnuk Walentego, ksiądz Wojciech Badylak. W 2004 r. hydrant został odrestaurowany.


7. Tablica „Nie oddamy Sierpnia”

Szczególnym wydarzeniem było wmurowanie w 1982 r. z inicjatywy Ludwika Stasika płyty „Nie oddamy Sierpnia”. Przebrani wówczas za robotników studenci – Antoni Zieliński i Jerzy Donimirski pod pozorem naprawy płyt, wmontowali w pobliżu tablicy upamiętniającej hołd Tadeusza Kościuszki tablicę przygotowaną przez Krzysztofa Piotrowskiego. Wszystko odbyło się pod czujnym okiem SB, pilnującej rynku. Dopiero pod odsłonięciu tablicy, gdy wokół niej zaczęli zbierać się ludzie i składać kwiaty, milicja zareagowała. Po kilku godzinach tablica została usunięta, a na uczestników akcji, którzy przypadkowo wpadli – czekało internowanie i problemy na studiach. W 2010 r. – w XXX rocznicę podpisania Porozumień Gdańskich z inicjatywy Małopolskiej „Solidarności” i Stanisława Markowskiego, który uwiecznił całą akcję, odtworzono tablicę i umieszczono ją ponownie na Rynku.

Kraków


8. Siedziba KIK, ul Sienna 5

Olbrzymie zainteresowanie tworzeniem Niezależnych Samorządnych Związków Zawodowych spowodował konieczność otwierania punktów informacyjnych. Jeden z pierwszych powstał 15 września 1980 r. w siedzibie krakowskiego KIK przy ul. Siennej. W 1980 r. przy Siennej 5 mieściła się siedziba Małopolskiego Komitetu Obywatelskiego „S” oraz sztab wyborczy przed wyborami czerwcowymi.

Kraków


9. Katedra Wawelska

Wzgórze Wawelskie to najważniejsze miejsce świadczące o historii Polski, którą utożsamia katedra, zamek, oraz groby władców. Pielęgnując postawy patriotyczne i pamięć o najważniejszych wydarzeniach w dziejach Polski „Solidarność” związała się także z Wawelem.
W niedzielę 19 października 1980 r. przebywająca w Krakowie delegacja z Wybrzeża na czele z Lechem Wałęsą wzięła udział we mszy św. w Katedrze na Wawelu odprawionej przez ks. prałata Stanisława Czartoryskiego, podczas której homilię wygłosił ks. prof. Józef Tischner, który mówił:

Słowo solidarność skupia w sobie nasze pełne niepokoju nadzieje, pobudza do myślenia, pobudza do męstwa, wiąże ze sobą na nowo ludzi; ludzi, którzy jeszcze wczoraj byli daleko od siebie. Historia wymyśla słowa, ażeby wymyślone przez historię słowa mogły ją kształtować. Słowo solidarność przyłączyło się do innych, tych najbardziej polskich słów, aby nadawać nowy kształt naszym sercom. Jest takich polskich słów kilka. Słowo wolność, słowo niepodległość, słowo godność człowieka, a dziś słowo solidarność. Każdy z nas czuje ogromny ciężar ukrytych w tym słowie treści. I z tym ciężarem stoimy dziś na Wzgórzu Wawelskim pośród trumien Piastów i Jagiellonów, biskupa-męczennika świętego Stanisława. Obok grobu Adama Mickiewicza i Juliusza Słowackiego, a przede wszystkim przed Krzyżem Syna Człowieczego.

W dobie „karnawału Solidarności” na Wawelu rozpoczynały się uroczystości patriotyczne – tak było 11 listopada 1980 r., gdy potężny niezależny pochód, który uformował się po mszy św. w katedrze przeszedł pod Pomnik Nieznanego Żołnierza na Pl. Matejki. Podobne przemarsze miały miejsce 3 maja. Tradycję wawelskich nabożeństw i wspólnych marszów kontynuowano również w stanie wojennym, choć ich uczestnicy często byli brutalnie atakowani i zatrzymywanie przez oddziały ZOMO. Po raz ostatni milicja rozpędziła demonstrantów 3 maja 1988 r. W l. 80. jedyny raz nieatakowany marsz przeszedł pod Pomnik Nieznanego Żołnierza 11 listopada 1985 r., w kilka tygodni po zabójstwie ks. Jerzego. Wówczas w obawie przed zamieszkami władze ograniczyły ilość mundurowych, a przedstawiciele „Solidarności” oficjalnie złożyli kwiaty pod pomnikiem.

Kraków Kraków


10. Krzyż Pamięci Narodowej, Pl. o. A. Studzińskiego

W 1990 r. u stóp Wawelu – z inicjatywy Komitetu Opieki nad Kopcem im. Józefa Piłsudskiego oraz Małopolskiej „Solidarności” stanął Krzyż Pamięci Narodowej, znany szerzej jako „Krzyż Katyński”, zaprojektowany przez Jacka Marka. Od tego momentu podczas uroczystości patriotycznych rozpoczynających się na Wawelu, uczestnicy pochodów zatrzymują się w tym miejscu, by złożyć hołd pomordowanym. Pod Krzyżem odbywają się także obchody rocznic powstania „Solidarności” i wprowadzenia stanu wojennego, organizowane corocznie przez Małopolską „Solidarność”. W 2012 r. z uwagi na zły stan techniczny krzyża, został on zastąpiony kopią, wykonaną w tym samym zakładzie co krzyż 1990 r. Stary Krzyż został przekazany parafii w Morawicy.

Kraków


11. Klasztor oo. Dominikanów, ul. Stolarska 12

Od 1964 r. klasztor znany był z Duszpasterstwa Akademickiego „Beczka”, w którym działało wiele osób, które odegrały znaczącą rolę w przemianach latach 80. To w dużej mierze członkowie „Beczki” zakładali w 1977 r. – po zabójstwie studenta Stanisława Pyjasa – Studencki Komitet Solidarności, a następnie w 1980 r. zaangażowali się w tworzenie „Solidarności”. Przyjazna atmosfera zaangażowania w życie społeczne i polityczne klasztoru spowodowała, że tu m.in. w październiku 1980 r. na śniadaniu gościł Lecha Wałęsa. Ranem 13 grudnia 1981 r. w klasztorze powstał zaś punkt informacyjny dotyczący osób internowanych w Krakowie. Jednym z zatrzymanych w pierwszych dniach stanu wojennego był również dominikanin o. Jan Andrzej Kłoczowski. W 1988 r. odradzająca się „Solidarność” i tworzący się Komitet Obywatelski „S” pierwsze spotkania odbywały właśnie u Dominikanów.


12. „Pałac Prasy”, róg ul. Wielopole i Starowiślnej

Wspaniały budynek na rogu ul. Wielopole i Starowiślna był siedzibą redakcji i drukarni czasopism, ukazujących się w Krakowie. Tu mieściła się m.in. redakcja słynnej „Gazety Południowej” (późniejszej „Gazety Krakowskiej”), która w okresie redagowania jej przez Macieja Szumowskiego (1980-1981) stała się najbardziej poczytną i opiniotwórczą gazetą w Polsce. W dn. 18-20 sierpnia 1981 r. budynek ten stał się także centrum największego w Polsce strajku zorganizowanego w ramach „Dni bez prasy”. Protest został ogłoszony prze „S” wobec manipulowania przez władze informacjami i uniemożliwianiu „S” przedstawiania własnych stanowisk. Kraków był jedynymi miastem w Polsce, w którym przez trzy nie wydano żadnego partyjnego tytułu prasowego. Organizatorem strajku był Ryszard Lebiest, przewodniczący „S” w Krakowskich Zakładach Graficznych.


13. Kościół NSPJ (oo. Jezuitów)

Od momentu wprowadzenia stanu wojennego bazylika ojców Jezuitów przy ul. Kopernika stała się miejscem spotkań i wspólnych modlitw członków i sympatyków „Solidarności” przede wszystkim z Akademii Medycznej i Państwowego Szpitala Klinicznego, którzy – dzięki życzliwej postawie o. Piotra Lenartowicza – zainicjowali po wprowadzeniu stanu wojennego comiesięczne msze św. za ojczyznę.


14. Tablica pamięci ofiar stanu wojennego

W ramach przygotowań do Dnia Pamięci Ofiar stanu wojennego zaplanowanego na 30 września 1982 r. dr Janusz Kutyba, przewodniczący „S” AM i PSK wraz z Julianem Baczyńskim i Jerzym Zdebskim zaproponował wykonanie tablicy i umieszczenie jej w pobliżu kościoła oo. Jezuitów w Krakowie. W nocy z 29/30 września 1982 r. tablica została zamontowana przez pracowników szpitala, a nad ranem zebrali się przy niej pracownicy szpitali i klinik położonych przy ul. Kopernika. Po kilku godzinach SB tablicę wyrwała. W 1983 r. kopie płyty jeszcze dwukrotnie umieszczano na placu przed bazyliką, jednak ich los był podobny.
Dopiero w 1989 r. staraniem dr. Janusza Kutyby ponownie przygotowano tablicę i uroczyście wmurowano ją, dodając informację, że znajduje się ona w miejscu wspólnych modlitw za ojczyznę oraz że tablicę odtworzyła „Solidarność” Grzegórzek. W 2001 r. przy tablicy rozpoczęły się centralne obchody Dnia Pamięci Ofiar stanu wojennego w Małopolsce, a tradycja corocznych mszy św. 13 grudnia przetrwała do dziś.

Kraków Kraków Kraków


15. Tablica 25-lecia „S” i 15-lecia odrodzenia samorządu

W 2005 r. obok płyty „Pamięci ofiar Stanu Wojennego” wmurowano kolejną tablicę z okazji 25-lecia „Solidarności” i 15-lecia odrodzenia samorządu w Polsce. Płyta powstała z inicjatywy KZ „S”, Bogdana Klicha, przewodniczącego NZS AM w 1980 r., oraz samorządu miasta Krakowa. Na tablicy umieszczono słowa Jana Pawła II „Wolności nie można tylko posiadać, trzeba ją stale zdobywać i tworzyć.”

Kraków


16. Konsulat ZSRR, ul Westerplatte 11

W dn. 16-19 maja 1989 r. konsulat ZSRR w Krakowie, znajdujący się przy ul. Westerplatte 11, stał się obiektem ataków głównie młodzieży, skupionej wokół Federacji Młodzieży Walczącej oraz Ruchu Wolność i Pokój, protestującej przeciwko stacjonowaniu żołnierzy radzieckich w Polsce.


17. Tablica Stanisława Pyjasa, ul. Szewska 7

7 maja 1977 r. w kamienicy przy ul. Szewskiej 7 znaleziono ciało studenta Stanisława Pyjasa (ur. 4 sierpnia 1953 r.), działacza opozycyjny okresu PRL, współpracownika KOR. Jego tajemnicza śmierć na kilka dni przed juwenaliami wstrząsnęła środowiskiem akademickim Krakowa i Polski. Według środowisk opozycyjnych, Pyjas zmarł wskutek pobicia przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa („nieznanych sprawców”). Śmierć Pyjasa wywołała masowe demonstracje studentów („Czarny Marsz”) i wezwania do bojkotu juwenaliów. Wieczorem 15 maja 1977 r. (na zakończenie „Czarnego Marszu”) pod Wawelem odczytano deklarację zawiązującą Studencki Komitet Solidarności w Krakowie i wzywającą do ujawnienia winnych zbrodni. Stanisława Pyjasa upamiętnia tablica na budynku przy ul. Szewskiej 7, ufundowana w 1994 r.


18. ul. Długa, mieszkanie A. Komorowskiego

Po wprowadzeniu stanu wojennego powstało podziemne pismo „S” „Biuletyn Małopolski”, sygnowane przez Zarząd Regionu Małopolska NSZZ „S”. W redakcji znaleźli się Adam Kramarczyk, Tadeusz Świdziński, Edward Kubisiowski, Jerzy Simon i Grzegorz Jakubowski). Spotkania zespołu odbywały się w mieszkaniu udostępnionym przez Andrzeja Komorowskiego przy ul. Długiej. 25 stycznia 1982 r. podczas odbioru numeru „Biuletynu” czterech członków redakcji zostało zatrzymanych przez SB – Adam Kramarczyk, Edward Kubisiowski, Tadeusz Świdziński i Grzegorz Jakubowski w lokalu konspiracyjnym przy ul. Długiej. Następstwem był proces i kara 3 lat więzienia za kontynuowanie działalności związkowej.


19. Tablica ks. J. Popiełuszki w kościele oo. Karmelitów na Piasku, ul. Karmelicka 19

Jednym z pierwszych trwałych dowodów pamięci o ks. Jerzym w Krakowie jest tablica umieszczona w krużgankach kościoła oo. Karmelitów na Piasku w Krakowie przygotowana przez „Solidarność” Śródmieścia i Krowodrzy w pierwszą rocznicę śmierci ks. Jerzego. Na płycie napisano:

Ś.P. Księdzu Jerzemu Popiełuszce, kapelanowi ludzi pracy, męczennikowi świętej sprawy, zamordowanemu 19 X 1984 r. w pierwszą rocznicę śmierci. Inskrypcję uzupełnia deklaracja: Słowa Twoje poniesiemy.

Kraków


20. AGH, budynek C-4, tablica w rocznicę strajku 1981 r.

Na wprowadzenie stanu wojennego odpowiedziała „S” w wielu zakładach pracy w Krakowie. Strajki wybuchły m.in. Telpodzie, Instytucie Technologii Nafty, Elbudzie, CeBeA, Armaturze, WSK-PZL, Akademii Medycznej, MPK Podgórze, Biproskórze i Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Rozpoczęty 14 grudnia 1981 r. protest na AGH zgromadził ok. 500 pracowników naukowych uczelni, domagających się uwolnienia internowanego przewodniczącego KZ „S” Roberta Kaczmarka. W nocy z 15/16 grudnia 1981 r. strajk został rozbity przez ZOMO, a kilkudziesięciu jego uczestników zostało zatrzymanych. W 1991 r. w 10. rocznicę strajku na ścianie budynku C-4, w którym odbywał się protest odsłonięto tablicę przypominającą to wydarzenie. Inicjatorem przedsięwzięcia była KZ „S” AGH. Jest to obecnie jedyna tablica poświęcona strajkom grudniowym w Krakowie.

Kraków Kraków


21. Dom Studencki „Akropol”, ul. Tokarskiego 1

W dn. 16 grudnia 1983 r. – w drugą rocznicę pacyfikacji kopalni „Wujek” w Domu Studenckim „Akropol” przeprowadzono w godz. 22:00-22:30 akcję gaszenia świateł, układających się w znak Polski Walczącej.


22. Pomnik ks. Jerzego Popiełuszki w Parku Jordana (2001)

Pomnik ks. Jerzego Popiełuszki stoi w Parku im. dr. H. Jordana, gdzie staraniem Kazimierza Cholewy od kilkunastu lat tworzona jest Galeria Wielkich Polaków XX w. Jeden z pierwszych monumentów został poświęcony patronowi „Solidarności” – ks. Jerzemu Popiełuszce. Autorem pomnika jest prof. Stefan Dousa, zaś fundatorami Zarząd i Rada Miasta Krakowa, Region Małopolski NSZZ „Solidarność” oraz poseł Władysław Kielian oraz Kazimierz Cholewa. Pomnik został odsłonięty 13 grudnia 2000 r. w 19. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego w Polsce. Jego poświęcenia dokonał ks. bp Jan Szkodoń.

Kraków


23. Błonia Krakowskie

23) Krakowskie Błonia były świadkiem wizyt Ojca Świętego Jana Pawła II w 1983 r. i 1987 r. Za każdym razem były to duże manifestacje „Solidarności”, której flagi mimo utrudnień, zakwitały nad największą łąką Krakowa. Podczas mszy św. w dn. 22 czerwca 1983 r. Jan Paweł II otrzymał od delegacji „S” obraz Matki Boskiej Załęskiej – Patronki Internowanych, namalowany na papierze pakunkowym przez Piotra Chodorowicza z Nowego Targu.

Kraków


24. Pomnik Nieznanego Żołnierza na Pl. Matejki

Grób Nieznanego Żołnierza na Pl. Matejki upamiętnia poległych na polach bitewnych. Grób stał się miejscem uroczystości patriotycznych, m.in. na nim składano kwiaty podczas obchodów rocznicy odzyskania niepodległości – 11 listopada.


25. Pomnik Ofiar Komunizmu na cmentarzu rakowickim

Porwanie ks. Jerzego Popiełuszko wstrząsnęło Krakowem. W wielu kościołach w październiku 1984 r. modlono się o odnalezienie ks. Jerzego, a kiedy potwierdzono fakt jego śmierci, starano się utrwalić pamięć o duszpasterzu „Solidarności”. W tych smutnych dniach symboliczny grób ks. Popiełuszki przygotowano m.in. w kościele Przemienienia Pańskiego w Krakowie przy ul. Pijarskiej. Na cmentarzu rakowickim wierni przy symbolicznym krzyżu ustawiali tysiące zniczy. W miejscu tym w 1995 r. odsłonięto Pomnik Ofiar Komunizmu, autorstwa prof. Stefana Dousy.

Kraków


26. Areszt Śledczy, ul. Montelupich 7

Areszt Śledczy przy ul. Montelupich w grudniu 1981 r. został przekształcony w jeden z 46 ośrodków odosobnienia dla internowanych (pełnił tę rolę do 9 stycznia 1982 r.). W l. 80. XX w. przebywało tam wielu opozycjonistów, którzy odsiadywali wyroki za kontynuowanie działalności związkowej.

Kraków


27. Komenda Wojewódzka MO, ul. Mogilska 106

W Komendzie Wojewódzkiej MO przy ul. Mogilskiej przez l. 80. XX w. przetrzymywano i przesłuchiwano wielu opozycjonistów.


28. Kamieniołom im. Jana Pawła II przy kościele św. Józefa, ul. Zamoyskiego 2

W marcu 1980 r. w podziemiach budynku parafialnego kościoła św. Józefa na Podgórzu powstał „Kamieniołom im. Jana Pawła II”. Po wprowadzeniu stanu wojennego – 13 grudnia 1981 r. – w kamieniołomie odbywały się spotkania środowiska opozycyjnego, organizowano pomoc dla poszkodowanych i ich rodzin.

Kraków


29. Elbud, ul. Wadowicka 12

25 sierpnia 1980 r. w Przedsiębiorstwie-Budownictwa Elektroenergetycznego „Elbud”, wybuchł strajk wyrażający poparcie dla postulatów strajkujących stoczniowców. Rozpoczął go młody tokarz Ryszard Majdzik, do którego dołączyła załoga zakładu. Strajk w Elbudzie” był najdłużej trwającym protestem w Małopolsce.


30. Kościół pw. Narodzenia NMP w Bieżanowie

Na terenie parafii Narodzenia NMP w Krakowie-Bieżanowie dn. 19 lutego – 31 sierpnia 1985 r. trwał protest głodowy przeciwko nasileniu represji i aresztowaniom czołowych działaczy „S”, zorganizowany z inspiracji Inicjatywy Obywatelskiej w Obronie Praw Człowieka Przeciw Przemocy oraz Anny Walentynowicz. Protest rozpoczął się w kościele NNMP, a następnie po interwencji kurii przeniósł się do zabudowań parafialnych. Początkowo w głodówce brało udział 8 osób: Anna Walentynowicz, Bożena i Radosław Huget, Agata Michałek, Anna Galus, Mieczysław Majdzik, Piotr Świder i Witold Toś, a z czasem zaczęły do nich dołączać kolejne osoby. Ostatecznie w głodówce rotacyjnej wzięło łącznie udział 387 osób z 67 miejscowości.

Kraków


31. Tablica ks. Adolfa Chojnackiego

Opiekunem głodujących i ich duszpasterzem był proboszcz parafii w l. 1981-1986 ks. Adolf Chojnacki, kapelan „S”. Po wprowadzeniu stanu wojennego organizował on w bieżanowskim kościele msze św. za ojczyznę. Za swoją działalność był nękany, zastraszany i szykanowany przez Służbę Bezpieczeństwa, która posunęła się nawet do ataków na parafię. Ks. Chojnacki pod naciskiem SB został w 1986 r. przeniesiony do Juszczyna, gdzie nie zaprzestał działalności duszpasterskiej. Choć SB przygotowała wówczas nawet zamach na jego życie, pozostał nieugięty do końca życia. Zmarł 22 marca 2001 r. w Makowie Podhalańskim i został pochowany w Juszczynie. W pierwszą rocznicę jego śmierci w bieżanowskim kościele odsłonięto tablicę, ufundowaną przez Małopolską „Solidarność” oraz Komitet Uczczenia Pamięci ks. Adolfa Chojnackiego.

Kraków Kraków


32. Tablica ks. Jerzego Popiełuszki

W 10. rocznicę śmierci ks. Jerzego – 19 października 1994 r. – w kościele pw. Narodzenia NMP w Bieżanowie Starym odsłonięto dedykowaną mu tablicę. Inicjatorem jej przygotowania był parafialny Zespół Apostolstwa Świeckich, a prace nad projektem koordynował ks. Bogdan Markiewicz. Tablicę wykonał rzeźbiarz Edward Osiecki.

Kraków


33. Tablica ofiar zbrodni katyńskiej

W trakcie protestu głodowego w Krakowie-Bieżanowie 21 lipca 1985 r. nastąpiło odsłonięcie i poświęcenie tablicy upamiętniającej ofiary Katynia.

Kraków


34. ul. ks. J. Popiełuszki 35

Ks. Jerzy Popiełuszko jest patronem ulicy, przy której znajduje się parafia NNMP w Bieżanowie Starym. Jest też patronem parafii na os. Złocień.


35. ulica M. Dzielskiego

W dzielnicy Prądnik Czerwony znajduje się ulica, której patronem jest filozof Mirosław Dzielski, doradca „Solidarności” w Nowej Hucie i rzecznik prasowy Małopolskiej „Solidarności” (1981 r.).


36. ulica Z. Herberta

Ulica Zbigniewa Herberta znajduje się w krakowskich Łagiewnikach.


37. ulica A. Szwed-Śniadowskej

37) Imieniem Anny Szwed-Śniadowskiej, działaczki SKS, członka MKZ Kraków, internowanej w stanie wojennym nazwano z kolei jedną z ulic w Krakowie-Swoszowicach.


38. ulica J. Tischnera

Ks. Józef Tischner patronuje ulicy łączącej Zakopiankę oraz ul. Powstańców Śląskich w Krakowie.


39. Tablica M. Dzielskiego przy ul. Poselskiej 24

Na budynku przy ul. Grodzkiej 24 znajduje się tablica upamiętniająca miejsce spotkań w l. 1979-1989 Mirosława Dzielskiego, Zygmunta Chylińskiego oraz Janusza Szpotańskiego „szukający prawdy i wolności”.

Kraków


40. Tablica M. Dzielskiego przy al. Słowackiego 64

13 października 2007 r. na budynku Herbewa, przy ul. Słowackiego 64 w Krakowie odbyło się uroczyste odsłonięcie tablicy poświęconej założycielowi Krakowskiego Towarzystwa Przemysłowego, Mirosławowi Dzielskiemu.

Kraków


41. Tablica T. Piekarza w Urzędzie Wojewódzkim, ul. Basztowa 22

W budynku Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego przy ul. Basztowej odsłonięto w 2005 r. tablicę poświęconą Tadeuszowi Piekarzowi, współtwórcy „S” w Małopolsce, wojewodzie krakowskiemu w l. 1990-1995.


Lista punktów


1. Siedziba Małopolskiej „S”, ul. Karmelicka 16 2. Siedziba Małopolskiej „S”, Al. Krasińskiego 11b 3. Siedziba Małopolskiej „S”, ul. Szewska 14 i Pl. Szczepański 5 4. Rynek Główny 5. Bazylika Mariacka 6. Studzienka Badylaka 7. Tablica „Nie oddamy Sierpnia” 8. Siedziba KIK, ul Sienna 5 9. Katedra Wawelska 10. Krzyż Pamięci Narodowej, Pl. o. A. Studzińskiego 11. Klasztor oo. Dominikanów, ul. Stolarska 12 12. „Pałac Prasy”, róg ul. Wielopole i Starowiślnej 13. Kościół NSPJ (oo. Jezuitów) 14. Tablica pamięci ofiar stanu wojennego 15. Tablica 25-lecia „S” i 15-lecia odrodzenia samorządu 16. Konsulat ZSRR, ul Westerplatte 11 17. Tablica Stanisława Pyjasa, ul. Szewska 7 18. ul. Długa, mieszkanie A. Komorowskiego 19. Tablica ks. J. Popiełuszki w kościele oo. Karmelitów na Piasku, ul. Karmelicka 19 20. AGH, budynek C-4, tablica w rocznicę strajku 1981 r. 21. Dom Studencki „Akropol”, ul. Tokarskiego 1 22. Pomnik ks. Jerzego Popiełuszki w Parku Jordana (2001) 23. Błonia Krakowskie 24. Pomnik Nieznanego Żołnierza na Pl. Matejki 25. Pomnik Ofiar Komunizmu na cmentarzu rakowickim 26. Areszt Śledczy, ul. Montelupich 7 27. Komenda Wojewódzka MO, ul. Mogilska 106 28. Kamieniołom im. Jana Pawła II przy kościele św. Józefa, ul. Zamoyskiego 2 29. Elbud, ul. Wadowicka 12 30. Kościół pw. Narodzenia NMP w Bieżanowie 31. Tablica ks. Adolfa Chojnackiego 32. Tablica ks. Jerzego Popiełuszki 33. Tablica ofiar zbrodni katyńskiej 34. ul. ks. J. Popiełuszki 35 35. ulica M. Dzielskiego 36. ulica Z. Herberta 37. ulica A. Szwed-Śniadowskej 38. ulica J. Tischnera 39. Tablica M. Dzielskiego przy ul. Poselskiej 24 40. Tablica M. Dzielskiego przy al. Słowackiego 64 41. Tablica T. Piekarza w Urzędzie Wojewódzkim, ul. Basztowa 22